موسيقي دانان ايراني"
و سه سال تاخير !
(بهزاد رضايي مجله بخارا شماره ۳۱)
در دهه هاي اخير آثار گوناگوني درباره
فعاليتهاي موسيقي دانان معاصر ايران
نگاشته شده كه از آن ميان، سرگذشت موسيقي
ايران از زنده ياد روح الله خالقي، و چشم
انداز موسيقي ايران اثر ساسان سپنتا شاخصند
و همواره از منابع تحقيقاتي در اين رشته
بوده اند. آثار مذكور عليرغم دارا بودن ارزش
ويژهء خود، غالبا هنرمندان نيمه نخست سدهء
كنوني خورشيدي را مد نظر قرار داده اند و
گذشته از اين، گروه كثيري از رهبران
اركستر، آهنگسازان و نوازندگان ايراني كه
در رشته موسيقي هنري غرب فعال بوده اند را
ناديده انگاشته اند.
گذشت زمان لزوم تجديد نظر و نشر پژوهش هاي
تازه را ايجاب مي كند. ثبت زندگينامه هنري
موسيقي دانان چنانچه با دقت، تيزبيني و بي
طرفي صورت پذيرد نه تنها در شناخت آثار و
نقش آنان تاثير فراواني دارد بلكه در نهايت
روشن كنندهء جنبه هاي مختلفي از تاريخ
موسيقي كشور است. اين مهم در سالهاي اخير
دچار رنگ باختگي شده و متاسفانه روز به روز
گرايش آن به خواسته هاي بازار بيشتر و الهام
پذيري آن از ضرورت هنر كاسته مي شود. انتشار
مجموعه هايي عريض و طويل كه نشاني از كارهاي
پژوهشي در آنها يافت نمي شود و صرفا جنبه
هاي سطحي زندگي هنرمندان را نشان مي دهد
نشانه اي گويا از اين معضل فرهنگي است.
پژمان اكبرزاده، پژوهشگر جوان شيرازي، از
چندين سال پيش تا كنون كوشش هاي پي گيري را
جهت گردآوري و ثبت اطلاعات درباره فعاليتها
و آثار موسيقي دانان معاصر ايران در رشته
هاي مختلف (اعم از موسيقي ايراني، كلاسيك و
مدرن) آغاز كرده است. وي حوزه فعاليت خود را
به مرزهاي ايران محدود نساخته و پوشش دادن
كليه موسيقي دانان ايراني در سراسر دنيا را
در دستور كار خود قرار داده است.

در سال ۱۳۷۹ نخستين بخش از تحقيقات او كه
به تعدادي از رهبران اركستر و آهنگسازان
ايراني اختصاص دارد به چاپ رسيد كه
بازتاب مثبتي را در پي داشت. دكتر محمود
خوشنام از آن به عنوان نشانه اي از روي
آوردن نسل جديد به موسيقي جدي و احساس
مسئوليت در حفظ ميراث موسيقي دانان
برجسته ايران ياد كرد و دكتر محسن
حجاريان (م.ح. آريان) در فصلنامه موسيقي
شناسي ايراني (چاپ مريلند/آمريكا) اين اثر
را مايه سرفرازي جامعه نوپاي موسيقي
شناسي ايران قلمداد نمود.
اخيرا دومين جلد از اين مجموعه كه به
نوازندگان سنتور، قانون، تمبك و دف
اختصاص دارد انتشار يافته و ارفع اطرايي (تكنواز
سنتور، پژوهشگر و استاد سابق هنرستان
موسيقي ملي) هم پيشگفتاري بر آن نگاشته
است. اين جلد مزين به طرح جلد زيبايي از
محمد وجداني (خطاط، نقاش و شاعر معاصر)
نيز مي باشد.
پژمان اكبرزاده به تدوين جلد سوم (شامل
نوازندگان ديگر سازهاي ملي تار، سه تار،
عود، ني، كمانچه پژوهشگران و موسيقي
شناسان ايراني) و جلد چهارم كه نوازندگان
سازهاي كلاسيك را دربر مي گيرد مشغول است.
اطلاعات، عكس ها و مدارك بسياري از
فعاليتهاي اين هنرمندان كه بعضا هيچگاه
در ايران انتشار نيافته و در حال از بين
رفتن بود گردآوري شده و اين دو جلد نيز در
صورت رفع مشكلات مالي موجود،در آينده
نزديك در دسترس علاقه مندان قرار خواهد
گرفت.
انجام اينگونه پروژه ها با توجه به
گستردگي و دشواري هاي خاص خود، در ساير
كشورها معمولا به وسيله يك گروه پژوهشي و
با حمايت مادي بنيادهاي فرهنگي صورت مي
پذيرد و عدم برخورداري از اينگونه
حمايتها موجب شده است كه جلد دوم مجموعه
موسيقي دانان ايراني با سه سال تاخير
روانه بازار كتاب گردد! اميد است اينگونه
فعاليتها بيش از پيش مورد توجه و
پشتيباني نهادهاي ذي ربط قرار گيرد
|